Copyright © Hakan Polat (HKNPLT)

Tarihi Konaklar - İzmit

    Bu yazımda,  arkadaşım HYPATIA' nın isteği üzerine Saatçi Ali Efendi Konağı olarak bilinen Gümüşlüoğlu konağından bahsedecektim ancak konuyu biraz daha geniş tutup İzmit'in tarihi konakları, köşkleri gibi gezilip görülmesi gereken yerler hakkında biraz bilgi vermek istedim. çeşitli web sayfalarından derlediğim blogun sonunda kendi arşivimden ve bazı web sayfalarından temin ettiğim, beğeneceğinizi umduğum bazı fotoğraf, resim ve gravürlerden örneklerde bulacaksınız.


Kasr-ı Hümayun (Av Köşkü)

    Kasr-ı Hümayun 1874 yılında Sultan Abdülaziz için yaptırılmış, iki katlı küçük bir saraydı. Abdülaziz'in çevrede avlandığı zaman dinlenmesi için yaptırılmıştı. Mimar Garabet Amira Balyan’a yaptırılan köşk, döneminin Neoklasik ve Klasik Osmanlı sanatı özellikleriyle göze çarpar.


    Kasr-ı Hümayun; İzmit Saat Kulesi’nin de içinde bulunduğu Validabağ Koruluğu olarak bilinen geniş bir bahçe içerisinde bulunur. İki katlı Barok tarzıyla inşa edilmiş olan köşkün tüm cephesi mermer sütunlarla çevrelenmiştir. Kemerli pencereleri, tavan süslemeleri ve mermer işçiliği oldukça etkilidir.

    Ön cephesinde pencereler üzerinde gül bezeklere yer verilmiştir. Bu yüzeyin en dikkat çekici yanı yapının giriş cephesini taçlandıran pencere üzerlerindeki Acantus yaprakları ve madalyonlardır.

    Çok sayıda sütunlarıyla Dolmabahçe Sarayı’nın küçük bir örneğini andırmaktadır. Zemin katın tavan süslemelerinde stilize edilmiş Rumi ve Palmet motifleri, üst katın tavan süslemelerinde alçı kullanılmıştır. Tavanlarda bitkisel ve geometriksel süslemelere yer verilmiştir. Tavan süslemeleri, yapı içerisindeki süsleme unsurlarının zirveye çıktığı noktalardır.

    İstanbul dışında günümüze kadar gelebilen tek saray yapısı olması açısından önemlidir. Büyük Zafer öncesinde Kocaeli Grubunu denetlemek üzere Haziran 1922 de Mustafa Kemal annesi Zübeyde Hanım ile burada konuk olmuş; o geceyi annesinin yanında geçirdikten sonra Fransız yazar Claude Farrere ile görüşmüş, ilk basın toplantısını da 16 Ocak 1923’te yine bu binada yapmıştır.

    Cumhuriyetin kuruluşuyla birlikte Vali Konağı olarak kullanılan bina mimari ve sanat değeri düşünülerek daha sonra müze olarak kullanılmasına karar verildi. 17 Ağustos 1999 Depremi’nde büyük ölçüde zarar gören yapı, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2005 yılında restore edilerek eski haline kavuşturulmuştur.


 Kaiser Köşkü.


    Hereke halılarının uluslararası bir ün kazanmasından sonra Hereke’ye gelen yabancı misafirlerin barakalarda ağırlanmasının ayıp olduğu düşünülerek fabrikanın şerefi ile münasip bir köşk inşası uygun görülmüş ve Alman İmparatoru Kaiser II. Wilhelm’in İzmit’i ziyareti öncesinde Sultan 2. Abdülhamit’in emriyle bu köşk yaptırılmıştır.

    Yıldız Sarayı’nda üç haftada inşa edilen Köşk, deniz yoluyla parçalar halinde getirilerek bir günde yerine monte edilmiştir. Sultan 2. Abdülhamid’i ziyaret eden Alman imparatoru II. Wilhelm, imparatoriçe Augusta Victoria, Bulgaristan Prensi ve Alman Sefiri Baron Marshal, İngiliz Sefiri İbn Reşit gibi yabancı misafirler bu ününden dolayı Hereke’yi ziyaret etmişler ve bu köşkte ağırlanarak, kendilerine ipek seccade, halı, elbiselik kumaş, boyun atkısı, maşlah ve mendil gibi Hereke yapımı armağanlar verilmiş.

    İmparator da köşke eşsiz bir böcek koleksiyonunu armağan etmiş. Herhangi bir kesinlik içermemekle birlikte, İtalyan mimar Raimondo d’Aronco tarafından yapıldığı sanılan köşkün yapımında tekne yapım tekniği kullanılmış ve metal çivi hiç kullanılmamıştır. Bütünüyle ahşap konstrüksiyonla oluşturulmuş ve ilginç bir tasarım özelliği olarak gerek deniz, gerekse kara tarafına açılan birçok kapı yapılmıştır.

    Köşkün tefrişinde Hereke dokuması halılar, ipekli döşemelik ve perdelikler kullanılmıştır. Saraylardan getirilen eşyalarla döşenen köşkün salonunda yer alan Bergere stilindeki koltuk takımının ise, 20. yüzyıl başlarında yapılmış olduğu sanılmaktadır.




Demirciler Konağı

    Demirciler Köyü’nde bulunan konak geleneksel Osmanlı evlerinin özelliklerini taşımaktadır. Yapının zemin katında ahşap, toprak ve taş malzeme kullanılmıştır. İkinci katı sofa ve sofanın etrafındaki odalardan oluşmaktadır. İkinci katın beden duvarları köşelerde dışarıya taşırılarak manzaraya yönlendirilmiştir. Yapıda dikdörtgen formlu ve yay kemerli pencereler bulunmaktadır. Bu pencerelerin alınlıkları oldukça zariftir.

    Konağın en dikkat çekici yanı ise, şüphesiz iç ve dış süslemeleridir. Kökboyalarının kullanıldığı süslemelerin daha yoğun olduğu görülmektedir. Bazı yüzeylerde geometriksel karakterli süslemelere de yer verilmiştir. Türk Barok Üslubu’nun yoğun etkilerinin görüldüğü süslemelerde, dış cephede yeşil, iç mekânda ise kiremit kırmızısı renklerin yoğun olarak kullanıldığı görülmektedir.

    Özellikle dış cephe süslemeleri yapı cephesini son derece hareketli bir hale getirerek estetik değer kazandırmıştır.




Sırrı Paşa Konağı
    19. yüzyıla ait bir sivil mimarlık örneği olan Sırrı Paşa Konağı, İzmit Mutasarrıfı Sırrı Paşa tarafından İzmit Hacı Hasan Mahallesi Yeni Çeşme Sokak’ta yaptırılmıştır.

    Körfez’e olan manzarası ile dikkat çeken iki katlı ahşap konağın iç duvarları antik heykel ve mimari parçaları ile süslenmiştir. Konağın müştemilatı, Fransa’dan özel olarak getirilen tuğlalar ile örülmüştür.

    Yüksek bahçe duvarlarında kullanılan taşlardan bir bölümü antik yapı kalıntılarına aittir. Sırrı Paşa Konağı’nın iç mekân duvar bezemelerinin, Dolmabahçe Sarayı’nın restorasyonu için gelen ressamlar tarafından tezyin edildiği rivayet edilmektedir. 

    Çıkan bir yangınla yok olan tarih hazinesi bu konak, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından, tarihi dokusuna uygun olarak yenileme kapsamına alınmıştır.





Saatçi Ali Efendi Konağı

    Veli Ahmet Mahallesi’nde, Alacamescit Gümüşlü Sokağı’nda bulunan Saatçi Ali Efendi Konağı diye tanınan bu yapı 1774 yılında İzmit’in tanınmış ailelerinden Gümüşlüoğlu ailesi tarafından yaptırılmış. Zaman içerisinde el değiştiren konak saat onarımı yapan Ali Efendi tarafından satın alınmıştır. XVIII.yüzyılın Türk sivil mimari örneklerinden olan bu konak, ağaç işleri, kalem işleri ve mimari yapısı ile döneminin örneklerinden birisidir. 

    Konağın bodrum katı kagir, diğer iki katı ahşap olarak yapılmıştır. Bodrum katı kayagan taşı ile döşenmiştir. Tavanı ahşap kaplamalıdır. Zemin katında sofa etrafında üç oda, mutfak ve yarı gömme bir balkon bulunmaktadır. Üst katta ise biri başoda olmak üzere sofaya açılan üç odası vardır. Konağın oda ve sofalarının duvarları bitkisel ve geometrik kalem işi ile bezelidir.

    Saatçi Ali Efendi Konağı Kültür Bakanlığı tarafından kamulaştırılmış ve onarılmıştır. Bundan sonra Kültür Bakanlığı’nca Etnografya Müzesi olarak 1987’de ziyarete açılmıştır.

    Konak yöresel etnografik eşyalarla düzenlenmiştir. Giriş katı ile orta sofada Kocaeli’nin Kandıra ilçesinde yakın tarihlere kadar evlerde dokunan Kandıra Bezi dokuma aletleri sergilenmektedir. Giriş katının ilk odası mutfak olarak düzenlenmiştir. Burada ahşap mutfak dolapları, ahşap ocak nişi ve raflarda bakır mutfak malzemeleri bulunmaktadır. Kocaeli günlük yaşamı yöresel giysiler içerisindeki mankenlerle burada canlandırılmıştır.

    Üst kat sofasının güneybatısındaki oturma bölümü bir oda olarak düzenlenmiş, pencere önüne sedirler yerleştirilmiştir. Bu sedirlerin üzerinde kilimler, cicim yastıklar, ortada kapaklı mangal, pirinç tepsi içerisinde semaver ile kahve takımları sergilenmiştir. Yine üst katta gelin odası düzenlenmiş, burada bebeğini uyutan anne, kadife bindallı giysi içerisinde tasvir edilmiştir. Ayrıca burada ahşap çeyiz sandığı, aynalı konsol, bakır mangal, ajur işlemeli beşiğe de yer verilmiştir. Bu katta ayrıca vitrin içerisinde kandıra Bezi el işlemeleri, gümüş kemerler, gümüş takılar, fincan zarfları ve telkari şekerlikler de sergilenmektedir.

    Konağın aynalı salonunda saatler, kömür ütüleri, aslan başlı baston, pirinç gaz lambası, pirinç kapaklı mangal, bakır sahanlar ve çeşitli dokuma örnekleri, para keseleri, nalınlar, tepelikler, küpe ve mühürler de bulunmaktadır.
Konağın 1935 yılında Fahri Seyrek tarafından çekilmiş fotoğrafı

Konağın Gümüşlüoğlu ailesindeyken betimlenmiş resmi
Ocak 2012 Sevda Kuş

Ocak 2012 Sevda Kuş



Papazın Evi 
Erkan Acar Arşivi 
    Hakkında kayda değer bir bilgiye ulaşamadığım bu eve ait arkadaşımın arşivinde tesadüfen bulunan ve bilinen en net görüntüsünü içeren 80 li yıllarda çekilmiş sadece bir fotoğraf var elimizde. Bahçesinde ve çevresinde birçok İzmitlinin anısı bulunan bu ev’in Osmanlı döneminde bir Ermeni Papaza ait olduğu bilinmekte. Osmanlı döneminde çevresinde Padişahın eşlerine ait Harem Evlerinin de bulunduğu; Heykel mevkiinde bulunan konağın olduğu yere geçtiğimiz yıllarda çıkan bir yangından sonra otel inşa edildi. Kültürel mirasımızın örneklerinden biri olan bu konağın aslına uygun olarak yeniden yapılmasını umuyoruz.

Eski İzmit'e ait bazı gravür, resim ve fotoğraflar






Günümüzde Saray Yokuşu , Rasathane Yolu olarak bilinen mevkii Ermeni Mahallesi 3 Katlı yapı Ermeni Kilisesi



Ermeni Kilisesi, Ermeni ahallesi. Şimdiki Kozluk

Sultanlık Tersanesi Giriş Kapısı 1878




Saint Pataleon Manastırı

Diocletianus Tapınağı

1522 Matrakçı Nasuhi - Menzilhane

Çuha Fabrikası

Abdülmecid Dönemi Çuha Fabrikası - Bugünkü Kullar  Çuhahane Askeri Alanı içerisinde




Abdülmecid Dönemi - Çuha Fabrikası



Camlı İskeleden Fevziye Camii (Eski adıyla Mehmet Bey Camii)

Orhan Camii Tepesinden Körfez

1862 Alphonso Moustier'in İzmit Gravürü

Ermeni Mahallesi Doğusu Kasr-ı Hümayun Taç Kapısı


Mutasarrıf Musa Kazım ve Müftü Hasan Fehmi Tarafından 31 Ağustos 1900 tarihinde yapılan Saat Kulesi temel atma töreni

5 Eylül 1904 Redif Dairesi - Bugünkü Kolordu Binası

Soğucak Yolu 1904

11 Nisan 1904 
İmrahor Sarnıcı

1930 Kasr-ı Hümayun

1930 Çalık Ahmet ve Sahil Depoları
1932 
Gümrük Binası 1932

1933 İstasyon Oteli

1934 Akça Cami İnönü caddesi



1949 Pertev Paşa Camii


Share this article :

+ yorum + 12 yorum

12 Ocak 2012 14:49

Eski fotoğraflar biraz olsun İzmit'in ,önceleri nasıl bir şehir olduğunu bize anlatıyor. Teşekkürler Hakan...

12 Ocak 2012 15:07

Teşekkürler Sevda.
Her yerin kendine has bir güzelliği vardır mutlak, yaşadığımız yer olduğundan mı bilemiyorum ama İzmit her daim güzel ve yaşanılası bir yer olmuş taa ki; günümüz insanları katledene kadar.

13 Ocak 2012 16:02

Fotoğrafları kullanman da bana onur verdi.Pek başarılı fotolar değillermiş.Her geçen gün çektiğim bir önceki kareyi beğenmiyorum bu fotoğraf işinde :) Konuyla alakalı yeni karelere sahip oldukça sana ulaştıracağım ;)

13 Ocak 2012 22:02

ben bu yazını yeni görüyorum. ne kadar güzel bir paylaşım. izmitte yaşayıp birçok bilmediğimiz şey varmış. o fotoğraflar, hele eskiler nasılda güzeller..

14 Ocak 2012 12:48

Sizlerin beğenileri benim için çok değerli Buket. Çevremizde bilemediğimiz o kadar çok şey var ki; araştırmaya başladıkça bende içinde kayboluyorum ama çok da keyif alıyorum. İşlerim nedeniyle blog zaman zaman ihmale uğrasada gayretle devam etmeye çalışıyorum. İlginize teşekkür ederim.

16 Ocak 2012 00:34

Yazıyı kısa zamanda yazmanız beni çok mutlu etti...konuyu genişletmeniz de bilmediğim birçok önemli yeri öğrenmemi sağladı...hala güncellemeler kısmında sizin yazılarınızı görmemem nedeniyle geç yazıyorum yorumu kusura bakmayın...bu arada Saatçi Ali Efendi konağına en son ne zaman gittiniz? Ben gittiğimde müzeden çok akşam sanat okulu haline getirmişlerdi yapıyı...dediğiniz mankenleri vb göremedim :( Yazınızda çok bilgilendirici olmuş...ayrıca arşivinizde böyle resimlerin bulunması harika bir şey...imrendim sanırım bende eski Denizli resimleri arşivi yapacağım...sevgiyle kalın :)

22 Aralık 2013 15:06

Merhabalar;
Yazınızı çok beğendim.Oldukça bilgilendirici ve fotoğraflar da bir harika. Keşke eski arşivlere ulaşma imkanım olsa da memleketimle ilgili daha çok şey öğrenip daha çok fotoğraf görebilsem. Her geçen gün merakım daha da artıyor. Görmediğim pek çok yer var ve elbette görüp de yeniden, bir kere daha alıcı gözüyle bakmak istediğim. İnsan her yeni yaşında farklı bir gözle bakıyor şehrine, anılarına. İzmit hakkında yazacak şeyler hiç bitmeyecek benim için. Zaten yazınızı okuduktan sonra bende anılarımdaki İzmit ile ilgili blog sayfamda gecikmiş de olsa bir yazı yazdım heyecanla. Paylaşımınız için teşekkürler, detaylar harika gerçekten. Sevgilerimle

12 Mayıs 2014 12:11

selamlar
ismim Hazel ,mimarım. izmitte bir deponun restorasyon projelerini çiziyorum. araştırma yaparken sizin sayfanıza denk geldim. yukarda çalık ahmet 1930 sahil depoları isimli bir resim koymussunuz. acaba kaynagınızı ogrenebilir miyim? sizinle iletişime gecmek isterim. mail adresim: hazelsarar@gmail.com
sevgiler

13 Mayıs 2014 21:25

Bahsettiğiniz fotoğrafın orijinli elimde değil. Fotoğrafı online satış yapan bir açık arttırma sitesinde tesadüfen görmüştüm. Fakat hafızam beni yanıltmıyorsa; eskiden o bölgede, eski Tekel işletmesinin depoları da vardı. Eski bir Tekel emeklisi bulunabilirse belki mimari doku konusunda faydalanabilinir. Yine eski yıllarda Gümrük Müdürlüğü binası da o bölgede diye biliyorum, onların arşivinde fotoğraf varsa belki. Bunun dışında kaynak konusunda nasıl yardımcı olabilirim bilemiyorum.
Farklı bir bilgiye ulaşırsam size mail atarım. Hakan Polat

22 Mayıs 2014 18:57

Yurt disinda yasayan bir Imitli olarak baya duygulandim ( her nekadar fotograflarin icerdigi zamanlarda yasamamis olsamda :) ).
Ilginc olan Google dan "Eski Izmit" cok bir malzeme getirmiyor..fakat "eski izmit ermeni mahallesi" baya bir malzeme ile döndü....

Neyse verdiginiz emek icin tesekkürler!

24 Mart 2016 13:20

Merhaba, mail adresinize ulaşmaya çalıştım fakat ulaşamadım. Bitirme projem için İzmit'in konakları ve köşklerini konu alan bir belgesel çekeceğim.Araştırma yaparken sizin yazınıza denk geldim ve buradan da faydalandım. Papazın Evi hakkında sizden bir parça daha fazla bilgiye ulaştım fakat fotoğrafını hiçbir yerde bulamadım. Erkan Acar'ın arşivi dediğinizi fotoğrafı belgeselimde kullanabilir miyim izniniz olursa? Şimdiden teşekkürler :)

31 Mart 2016 13:49

Bıraktığınız notu az önce gördüm. Papaz'ın evi fotoğrafı arkadaşımın arşivinden bir kare. Her ikimizde sizlere faydalı olabilmekten mutluluk duyarız. Çalışmalarınızda başarılar diliyorum. Daha fazla faydamız olabilirse hknplt@photographer.net adresinden ulaşabilirsiniz.

Yorum Gönder

 
Support : Creator | Hakan Polat | HKNPLT Template
Copyright © 2011. Sahici Martavallar - All Rights Reserved
Template Created by Creator Published by HKNPLT Template
Proudly powered by Blogger